Brief ROAP
Deze notitie bevat een brief aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (MinBZK) over het RijksOverheid Access Point (ROAP), gevolgd door het ontvangen antwoord.
In de brief worden zorgen geuit over de toenemende afhankelijkheid van marktpartijen bij cruciale digitale overheidsvoorzieningen, de transparantie van beleidskeuzes en de gevolgen daarvan voor digitale soevereiniteit.
Het antwoord gaat in op procedurele afwegingen, maar laat een aantal inhoudelijke vragen onbeantwoord. Deze openstaande punten zijn teruggelegd bij de betrokken ambtenaar en maken onderdeel uit van het lopende dossier digitale soevereiniteit.
Zie ook dossier "Digitale soevereiniteit".
Correspondentie
Bevindingen
Het doel van de brief is publiek maken van informatie en bevindingen en conclusies door te sturen aan de vaste Kamercommissies voor Digitale Zaken en Binnenlandse Zaken. Het valt op dat een aantal punten in het antwoord bewust of onbewust onbenoemd blijven, met name:
-
de wijze waarop kennis en operationeel begrip van ROAP (als voorbeeld) structureel binnen de overheid zijn geborgd;
-
de positie van broncode, overdraagbaarheid en exit-scenario’s;
-
en hoe lessen uit eerdere digitale kernvoorzieningen concreet zijn vertaald naar dit traject.
Het ligt voor de hand dat Kamerleden deze vragen zullen stellen bij lezing van de brief aan de Kamercommissie.
Brief aan minister BZK
Onze ref.:Verzoek om toelichting inzake ROAP binnen het Peppol-netwerk
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties t.a.v. de minister van BZK Postbus 20011 2500 EA Den Haag
Workum, 26 december 2025
Geachte minister,
Namens Stichting Vrijschrift wend ik mij tot u met een verzoek om schriftelijke toelichting inzake het Rijks Overheid Access Point (ROAP) binnen het Peppol-netwerk.
De Rijksoverheid gebruikt ROAP voor e-facturatie, onder regie van Logius/Digipoort. Ontwerp, bouw en beheer van deze voorziening zijn uitbesteed aan private partijen. Dit roept een vraag op die verder reikt dan dit specifieke dossier: hoe wenselijk is het dat de overheid structureel digitale kernvoorzieningen regisseert zonder deze zelf te implementeren en te beheersen?
Bij eerdere voorzieningen met een vergelijkbare positie in de digitale overheid - DigiD is daarbij het bekendste voorbeeld - is zichtbaar geworden dat regie zonder eigen uitvoeringsvermogen kan leiden tot afhankelijkheid, beperkte transparantie en kwetsbaarheid bij verstoringen of contractwissels.
Tegen die achtergrond verzoek ik u om een toelichting op de volgende vragen:
- Is ROAP in de praktijk een verplichte schakel voor leveranciers aan het Rijk?
- Welke expliciete afweging is gemaakt tussen publieke implementatie en private uitvoering?
- Welke kennis, broncode en operationele controle berusten daadwerkelijk bij Logius als organisatie?
- In hoeverre is die kennis geborgd bij ambtenaren in dienst van Logius, versus ingehuurde of gedetacheerde capaciteit?
- Kan deze voorziening zelfstandig worden voortgezet of overgenomen zonder marktpartij?
- Hoe wordt voorkomen dat een open standaard in de praktijk uitmondt in feitelijke afhankelijkheid?
Tot slot verzoek ik u toe te lichten hoe deze keuzes zich verhouden tot de Nationale Digitaliseringstrategie, waarin onder meer het versterken van digitale weerbaarheid en autonomie van de overheid, evenals digitaal vakmanschap, als expliciete prioriteiten zijn benoemd.
Ik verzoek u om een schriftelijke beantwoording van bovenstaande vragen.
Met vriendelijke groet,
Namens Stichting Vrijschrift,
...
Brief van minister BZK
Datum 8 januari 2026
Betreft Uw verzoek om toelichting inzake ROAP binnen het Peppol- netwerk
Geachte ...,
Onlangs ontving ik uw brief waarin u een toelichting vroeg rondom het RijksOverheid Access Point (ROAP). In uw brief stelt u een aantal vragen over de afhankelijkheid van marktpartijen.
Allereerst wil ik benadrukken dat voor iedere voorziening en iedere aanbesteding opnieuw afwegingen gemaakt worden. Er wordt rekening gehouden met vraagstukken rondom (digitale) autonomie, veiligheid, wendbaarheid, beschikbaarheid van kennis bij de overheid of juist in het bedrijfsleven, de waarde van de opdracht in het economische verkeer, het vermogen van de rijksoverheid om zelf software te ontwikkelen, de wet- en regelgeving en nog veel meer. Daarbij worden ervaringen uit het verleden maar ook in- en externe adviezen meegenomen.
Een leverancier heeft verschillende manieren om te e-facturerenl. ROAP verzorgt de routering vanuit het Peppol-netwerk naar de rijksoverheid. Ongeveer de helft van het verkeer verloop via het Peppol-netwerk en dus ROAP. De andere helft verloopt via andere kanalen.
ROAP is aanbesteed omdat er op dit moment heel veel leveranciers van dit soort software zijn. We schatten dat er nu tussen de 700 en 800 leveranciers zijn. We zijn dan ook van mening dat we niet onevenredig afhankelijk zijn van een enkele leverancier.
De Nationale Digitaliseringsstrategie (NDS) is een programma in ontwikkeling. Op een aantal punten kan de NDS op de door u genoemde thema's grote invloed gaan hebben. Gezien bovenstaande afwegingen verwacht ik niet dat dit voor ROAP het geval zal zijn.
Mocht u interesse hebben dan nodig ik u uit om een keer op bezoek te komen. Dan kan ik verder ingaan op uw vragen en toelichten hoe keuzes tot stand komen.
Met vriendelijke groet,
...
Beleidsmedewerker